سلطان محمد مطربي سمرقندي
456
تذكرة الشعراء ( فارسي )
مباهى مىباشند و به مضمون كريمهء : وَ إِذا « 1 » حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ « 2 » مِنْها « 3 » آورده و هيچكس به رسم هديه ، تحفه به خدمت ايشان نمىآرد كه به بهتر ازو رد كرده نمىشده باشد و به مدلول : « الكريم اذا وعد وفى » هرگز وعدهاى نمىنمايند كه به وفا نمىانجاميده باشد : خلاف وعده محال است كز كريم آيد . مدتى است به حكم والى عالى ، بر مسند حكومت دار السلطنهء سمرقند فردوسمانند مستند شده ، عدل را شعار خود ساخته ، تمام رعايا را ، بلكه عموم برايا را ، از رشحات سحاب معدلت سيراب مىگردانند : « قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و سلّم - ليوم من ايّام امير عادل افضل عند اللّه من عبادة ستّين سنة . » يعنى : حضرت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - مىفرمايند كه : چون حضرت ايزد - جلّ و علا - مدد عنايت از سرادق رعايت ، در حق بندهاى روان گرداند و از بحار اسرار عزّت جواهر حشمت و لآلى كرامت بر فرق وى افشاند ، نعل انقياد او بر سم سمند وجود جهانيان زند و حلقهء اوامر او در گوش خلق كشد و آن بنده عدل را شعار روزگار خود سازد . هرروز كه جمشيد خورشيد ، بر تخت فلك جلوه مىنمايد ، تا وقتى كه به حرمسراى غروب مىخرامد ، چندان از ثواب و حسنات در ديوان عمل او مثبت مىگردانند كه زهّاد يگانه و عبّاد زمانه ، به شصت سال حاصل كنند . بدان اى عزيز من كه بزرگان گفتهاند : آداب امرا و اركان دولت دو چيز است ، يكى تعظيم امر خداى تعالى و ديگر شفقت بر خلق او - جلّ جلاله - عدل كردن ، تعظيم امر خداست و شفقت احسان كردن و شفقت بر خلق خداست و شفقت نمودن را سه علامت است : علامت اول يارى كردن مظلومان و شرّ ظالمان را از سر ايشان دور كردن و ارباب ستم را ماليده و مزجور داشتن : « قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و سلّم - انصر
--> ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( ادا ) . ( 2 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( احسن ) . ( 3 ) . سورهء نساء ( 4 ) ، 86 .